Dominicus en Franciscus

Omgekeerde wegen

Dominicus (Domingo de Guzmán, ±1170-1221), stichter van de orde der predikbroeders (dominicanen) en Franciscus van Assisi (±1181-1226), stichter van de orde van de minderbroeders waren elkaars tijdgenoten. Hun orden lijken ook op elkaar. Toch begonnen zij heel anders. Via omgekeerde wegen kwamen zij bij ongeveer hetzelfde uit:

  • Dominicus kreeg in 1206 de opdracht de Blijde boodschap te verkondigen in Languedoc (Zuid-Frankrijk). Hij stichtte een orde van broeders die heel gedegen theologie moesten studeren om de boodschap goed te kennen. Omdat in dit gebied groot respect heerste voor armoedebewegingen gingen ze zonder bezit leven.
  • Franciscus was geraakt door de arme Christus en ging als bezitloze leven. Zo werd hij een levende Blijde boodschap. Gaandeweg gingen de minderbroeders ook theologie studeren. Zo schreef Franciscus een briefje aan Antonius van Padua, waarin hij hem verlof gaf theologie te onderwijzen aan de broeders, ‘als u maar bij dit onderricht de geest van gebed en toewijding aan God niet uitblust’.*

Ontmoeting

Er zijn verschillende overleveringen die vertellen dat deze twee ordesstichters elkaar ontmoet hebben. Zo lezen we in de reisgids Umbrië in de voetsporen van Franciscus**, in het kader van de beschrijving van Perugia:

Aan het einde van de weg naar de Porta Sant’ Angelo ligt het klooster van de zalige Colomba (Corso Garibaldi 191). Een plaquette aan de muur herinnert aan een charmant verhaal over Franciscus en Dominicus: hier zouden zij elkaar ontmoet hebben, en hoewel zij elkaar nooit eerder gezien hadden, herkenden ze elkaar onmiddellijk. Op een steen langs de weg hebben ze een tijdje gepraat. Daarna omhelsden ze elkaar en ging ieder zijns weegs.

detail van onderstaand fresco

De dominicaan Fra Angelico en zijn leerlingen hebben diverse schilderijen gemaakt van de ontmoeting van de twee heiligen. Hier bijvoorbeeld de schildering van Fra Angelico’s leerling Benozzo Gozzoli in Montefalco:

ontmoeting van Franciscus en Dominicus, fresco van Benozzo Gozzoli

Omarmen

Ook al is de ontmoeting van Dominicus en Franciscus wellicht geen historisch feit, de legendes hierover zijn zeer betekenisvol. Predikbroeders en minderbroeders zijn elkaars medebroeders, en medebroeders van alle andere broeders en zusters die Gods weg proberen te gaan. Het is belangrijk dat we alle andere bewegingen omarmen waarin we iets van de werking van Gods Geest herkennen. Wij sterken elkaar op de punten waarin we overeenkomen en wij vullen elkaar aan op de punten waarin we verschillen.

Jan van Beeck

Bronverwijzing

* Franciscus van Assisi, De Geschriften, vertaald, ingeleid en toegelicht door G.P. Freeman, H. Bisschops, B. Coreveleyn, J. Hoeberichts en A. Jansen, Uitg. Franciscaanse Beweging, Den Bosch en Uitg. J.H. Gottmer / H.J.W. Becht, Haarlem, 2004, pag. 168

** Gerard Pieter Freeman, Umbrië in de voetsporen van Franciscus, Uitg. J.H. Gottmer / H.J.W. Becht, Bloemendaal, 1994, p. 168