Broeders, zusters


Toen er mensen kwamen die Franciscus van Assisi gingen volgen, had hij hen zijn assistenten of zijn leerlingen of zijn vrienden kunnen noemen. Hij noemde hen echter zijn broeders.

Dat is een belangrijke beslissing geweest. Een assistent of een leerling kun je de laan uit sturen, een vriendschap kun je verbreken, maar een broeder is er tegen wil en dank. Je hebt je broers en je zussen niet gekozen, ze waren er en ze zijn er, en je moet maar proberen met hen gelukkig te zijn.

De woorden ‘broeder’ en ‘zuster’ verwijzen naar God, die deze mensen aan jou geeft om mee te leven. Je kunt met hen leven als je hen accepteert zoals ze zijn. Heel duidelijk zegt Franciscus dit in zijn ‘Brief aan een minister’* (vers 7): ‘Je moet niet willen dat zij betere christenen zijn.’ Neem genoegen met de ander zoals die is, zó heeft God die persoon aan jou gegeven, zó houdt God van die persoon, houd jij ook zó van die persoon. (Trouwens, op die manier moet je ook jezelf accepteren zoals je bent.)

Alles, iedereen broeder of zusterdsc002191

Franciscus noemt in zijn ‘Lofzang van de schepselen’** ook andere schepselen zijn broeder of zuster:
broeder zon, zuster maan,
broeder wind, zuster water,
broeder vuur, onze zuster moeder aarde.
Alle schepselen komen uit Gods hand, net als wijzelf: alles, iedereen is onze zus of broer. Met al deze schepsels heb ik te leven, en samen kunnen we, als we elkaar accepteren, gelukkig zijn.

Franciscus noemt dan zelfs de Dood een zuster: ‘Wees geprezen, mijn Heer, door onze zuster de lichamelijke dood, die geen levend mens kan ontvluchten’ (vers 12).

Vrede

Ik zie dit als een belangrijke houding in verband met vrede in deze wereld. Andere mensen en andere groeperingen kunnen ons zeer onwelkom zijn. Vaak hebben mensen naar het zwaard gegrepen om anderen te dwingen zich aan te passen… of om hen uit te roeien. Zo komt er nooit vrede. Vrede kan er komen als we alle anderen zien als onze zusters en onze broeders. God heeft hen aan ons gegeven, en ons aan hen. We zullen het samen moeten rooien in deze wereld. Vrede kan er komen tussen Israël en de Palestijnen, tussen de verschillende strijdende groeperingen in Congo, tussen Tamils en Singalezen op Srilanka, en overal waar wij mensen in uitzichtloze strijd verwikkeld zijn… zodra we elkaar zien als broeders en zusters.

Jan van Beeck07

De foto is genomen door Louis Bohte, franciscaan, wonend in Bethlehem

Zie: Franciscus van Assisi, De Geschriften, vertaald, ingeleid en toegelicht door G.P. Freeman, H. Bisschops, B. Corveleyn, J. Hoeberichts en A. Jansen, Gottmer, Haarlem, 2004.

* Zie blz. 165-167 in bovengenoemde tekstuitgave. – ‘Minister’ betekent oorspronkelijk ‘dienaar’. Die betekenis heeft het nog bij Franciscus. In de broederschap waren mensen nodig die leiding konden geven en Franciscus zocht naar benamingen die het dienende karakter van de leidinggevende benadrukten. Andere termen die hij gebruikte waren ‘custos’ (bewaker) en ‘guardianus’ (hoeder).

** Zie blz. 216 in bovengenoemde tekstuitgave. Je vindt de tekst ook op de site www.franciscanen.nl (klik door op ‘Franciscus, Zonnelied’).