Tot in eeuwigheid duurt zijn trouw

 

Geloven brengt genezing, genezende aanwezigheid

2 Koningen 5,1-15a Naäman wordt genezen

In de Regel van Clara wordt in hoofdstuk 4 iets gezegd over de kwaliteiten die een abdis moet hebben:

Zij zal degenen die door leed getroffen worden, troosten.
zij zal ook een laatste toevlucht zijn
voor hen die zwaar beproefd worden,
want als zij geen genezende hulp meer kan bieden,
zou de kwaal van de wanhoop bij de wankelmoedigen
de overhand kunnen krijgen.

Regel van Clara 4,12

In deze korte tekst van Clara komt het onderwerp van vandaag ‘Geloven en genezen’, aan de orde. Niet doordat er lichamelijke genezing optreedt, maar door de troostvolle aanwezigheid van Clara, die als een moeder de ernstig zieke zuster helpt om niet wanhopig te worden. Hier kan innerlijke genezing plaatsvinden vanuit de kracht van het geloof en het gebed.
Een retraite kan ook een vorm van innerlijk genezen worden als je je open kunt stellen in geloof voor alles wat er bij je binnenkomt. Dat kan op vele manieren: een woord, een blik, een tekst, een ingeving, een ervaring in de natuur, een gedicht…

Meditatie
Stel je open voor deze tekst (of de tekst uit een van de lezingen). Laat je raken en probeer daarbij te vertoeven. Daar waar je geraakt wordt heeft het iets met je eigen leven te maken. Genezing, in hoeverre heb je zelf genezing nodig? Wat betekent genezing voor jou? Waarvan wil je genezen? En hoe? Durf je je aan te laten raken? Door wie/Wie? Welke rol speelt het geloof daarbij? Verdwaal niet in redeneringen, maar probeer je over te geven in geloof.

God geeft om mensen, Hij is trouw

Daniël 3, 25.34-43 Een smeekgebed van Azarja
Matteüs 18,21-35 Van harte vergeven, telkens weer

Franciscus heeft een eigen tekst gemaakt bij het Onzevader. Wij hebben hier een klein stukje uitgenomen, passend bij het thema van vandaag:

En vergeef ons onze schulden
door uw onuitsprekelijke barmhartigheid,
door de kracht van het lijden van uw geliefde Zoon
en door de verdiensten en voorspraak
van de allerzaligste maagd
en van al uw uitverkorenen.
Zoals ook wij aan onze schuldenaars vergeven
en wat wij niet ten volle vergeven,
geef, Heer, dat wij het toch ten volle vergeven,
zodat wij omwille van U de vijanden waarachtig liefhebben,
voor hen toegewijd bij U ten beste spreken,
niemand kwaad met kwaad vergelden
en ernaar streven omwille van U in alles van nut te zijn.

Gebed bij het Onzevader 7 en 8

images-11Niet zeven maal, maar zeventig maal zeven maal vergeven, lezen we in het evangelie.
Vergeving is iets goddelijks; en die goddelijke gave wordt ook aan mensen toevertrouwd. We krijgen vergeving; en we kunnen anderen vergeving schenken.

Zo staat het ook in het gebed dat Jezus ons leerde. Franciscus mediteerde over dit gebed. Hij ziet vergeving als iets van God, maar mede bewerkt door menselijke bemiddelaars (Jezus, Maria, uitverkorenen). Hij beseft ook dat wij mensen beperkt zijn in de mate van vergeven; er blijft vaak een grote reserve achter aan wantrouwen, achterdocht, gevoel dat ons is tekort gedaan. Totale vergeving is kwaad met goed vergelden, meevoelen met de pijn dat de dader zichzelf tekort gedaan heeft.

Vergeving geeft toekomst; kans op nieuw en beter leven. Vergeven bevrijdt degene die in de schuld staat, maar het bevrijdt ook degene die tekort gedaan is, zodat hij of zij weer vrijuit kan leven. Fouten maken is menselijk, maar fouten herstellen door te vergeven dat is bovenmenselijk, iets waardoor God in ons werkt.

Meditatie
Je zou deze dag de zin uit het Onzevader: ‘Vergeef ons onze schuld zoals ook wij aan anderen hun schuld vergeven’ eens mee kunnen nemen. Telkens herhalen en voelen wat er in jezelf gebeurt. Misschien zijn er wel mensen die je niet goed kunt vergeven. Probeer het gebed concreet te maken met personen die je moeilijk vergeven kunt in je gedachten.

Geroepen om te leven

Deuteronomium 4,1.5-9 Voorschriften als richtingwijzers ten leven
Matteus 5,17-19 Niet afschaffen maar tot vervulling brengen

106n007

de Tien Woorden

In beide lezingen van vandaag gaat het over voorschriften, regels. Franciscus en Clara hebben allebei een Regel geschreven, een aantal hoofdstukken met voorschriften waaraan men zich moet houden als men voorgoed bij de gemeenschap wil horen. Je moet deze Regels plaatsen in de tijd waarin ze leefden. Voor ons klinken veel voorschriften overdreven. Des te opvallender is het dat er in deze strenge Regels ook veel uitzonderingen staan. Hieruit blijkt hoe soepel Franciscus en (vooral) Clara met de Regel om konden gaan. Hier volgen enkele voorbeelden:

De abdis zal echter op verstandige wijze voor hun kleding zorgen
naargelang ieders gesteldheid
en naargelang plaats, tijd en koude streken,
zoals dit volgens haar oordeel nodig is.’

RegCl 2,17

Zij zullen het officie reciteren zonder zang.
En als zij om een goede reden
een keer hun getijden niet kunnen lezen
mogen zij zoals de andere zusters
het Onzevader bidden.

RegCl 3,1b-2

De zusters zullen altijd vasten
maar met Kerstmis, op welke dag dat ook valt,
mag hun tweemaal een maaltijd opgediend worden;
terwijl men aan degenen die jong zijn en zwak
of die buiten het klooster dienst doen
met barmhartigheid te eten zal geven –
volgens het oordeel van de abdis.
Maar in een tijd van duidelijke nood
zijn de zusters niet tot lichamelijk vasten verplicht.

RegCl 3,8-11

De zieke zusters mogen op strozakken liggen
en veren hoofdkussens hebben;
en wie wollen sokken en donsbedden nodig hebben
mogen die gebruiken.
Als deze zieke zusters bezoek ontvangen
van mensen die het klooster binnenkomen,
mogen ze zonder dat er iemand bij is
een kort en goed gesprek met hen hebben.

RegCl 8,17-19

Meditatie
Voel zelf in welke richting de stilte je leidt. Je zou bijvoorbeeld alleen al de woorden uit Deuteronomium: ‘Luister dan, Israël…’ op je adem mee kunnen nemen. En in plaats van het woord ‘Israël’ je eigen naam in kunnen vullen. Deze drie woorden zijn voldoende. Of je neemt de hele zin. Laat je gedachten los en luister, luister…

Jozefs vaderschap

2Samuël 7,4-5a.12-14a.16 Een huis ter ere van mijn Naam
Romeinen 4,13.16-18.22 Geloof geeft toekomst
Matteüs 1,16.18-21.24a Omdat Jozef rechtschapen was

Vandaag wordt in de kerk het feest van St. Jozef gevierd, de ‘vader’ van Jezus. Wat maakte Jozef tot vader? Wat betekent het begrip ‘vader’?

In de Regel van 1221 schrijft Franciscus het volgende:

Jullie zijn allemaal broeders; noem niemand op aarde jullie vader, want één is jullie Vader, die in de hemel. Laat je ook geen leraar noemen, want één is jullie Leraar, die in de hemel. Als jullie in Mij blijven en mijn woorden in jullie blijven, vraag dan wat je wilt en het valt je ten deel. Waar er twee of drie in mijn naam bijeen zijn, daar ben Ik in hun midden. Weet wel, Ik ben met jullie tot aan de voleinding van de wereld. De woorden die Ik tot jullie gesproken heb zijn geest en leven. Ik ben de weg, de waarheid en het leven. Laten wij daarom vasthouden aan de woorden, het leven, de leer en het heilig evangelie van Hem die zo goed is geweest voor ons tot zijn Vader te bidden en ons zijn naam te openbaren met de woorden: ‘Vader, verheerlijk uw naam en verheerlijk uw Zoon, opdat uw Zoon U verheerlijkt. Regel 1221 23, 33-41

(Zie ook II Celano VII, 12 Hoe zijn vader en zijn broer Franciscus lastig vielen blz 35 en 36)

Abraham staat in de bijbel model voor vaderschap. Joden, moslims en christenen zien hem als de ‘vader van alle gelovigen’. Aan het geloof dankt hij zijn vaderschap. Het geloof gaf hem toekomst.

Dank zij zijn geloof mogen we Sint Jozef ook vader noemen. Hij gaf Jezus en Maria toekomst, leven.

Al in het Eerste Testament wordt de Eeuwige soms Vader genoemd. Jezus had een innige band met God die Hij zijn Vader noemde. Hij leerde ook zijn leerlingen bidden: ‘ Onze Vader…’.

Giotto: Franciscus geeft zijn kleren terug aan zijn vader en zegt maar één Vader meer te hebben

Franciscus had een problematische verhouding met zijn vader. Toen hij door zijn vader bij de bisschop van Assisi voor het gerecht werd gedaagd, gaf hij zijn vader alles terug, tot zijn kleren toe. Wijzend op de hemel zei hij: voortaan is Pietro Bernardone niet meer mijn vader, maar dat is de Vader die in de hemel woont.

Gods vaderschap was voor Franciscus zo uniek, zo hoog verheven, dat hij de titel vader voor mensen ongepast vond, zeker voor zijn leerlingen, want wij zijn allen zusters of broeders.

Meditatie
Vul zelf in, voelend van binnen uit waar je heengeleid wordt bij het thema ‘Vader’. Of spreek op je adem het woord Abba uit, stel je open voor zijn liefde.

Een liefdevolle God

Hosea 14,2-10 Ik ben het die naar hem omziet
Marcus12,28-34 Beminnen met geheel je hart

In de eerste lezing van vandaag zien we dat ook de God uit het Eerste Testament een God van mededogen en liefde is. Liefde is de kern van alles, vertelt ons het evangelie. Franciscus heeft dit begrepen. We lezen een stukje uit de Regel van 1221:

Laten wij allen
met heel ons hart, met heel onze ziel,
met heel ons verstand,
met heel onze kracht en sterkte,
(vgl. Mt 22,37)
met heel ons inzicht en al onze vermogens
met heel onze inzet,
met heel ons gevoel en alle tederheid,
met al onze wensen en verlangens
de Heer God beminnen,
die heel het lichaam,
heel de ziel en heel het leven aan ons allen
gegeven heeft en geeft;
die ons geschapen en verlost heeft…

1RegMB 23,8a

Meditatie
Probeer in je meditatie je open te stellen voor Gods liefde en laat de jouwe terugstromen. Je kunt deze stroming verbinden met je ademhaling. Ontvangen bij de inademing, uit laten stromen bij de uitademing.

Wat is ware eredienst?

Hosea 6,1-6 Vroomheid wens Ik, geen offergaven
Lucas 18,9-14 De nederige vindt gehoor bij God
Bij het thema van vandaag heeft Franciscus een wijs woord geschreven:

Gelukkig wie arm van geest zijn,
want hun behoort het koninkrijk der hemelen.
Veel mensen leggen zich toe
op gebeden en liturgische diensten
en doen hun lichaam veel verstervingen en kwellingen aan,
maar zij zijn meteen geërgerd en opgewonden
over een enkel woord dat een belediging van hun ego lijkt,
of over iets dat hun afgenomen wordt.
Zij zijn geen armen van geest.
Wie echt arm van geest is,
kiest niet voor zichzelf
en heeft lief wie hem op de wang slaat.
Wijsheidsspreuk 14 De armoede van geest

De profeten uiten stevige kritiek op tempeldienst en offercultus. In hun lijn staat ook Jezus gereserveerd, zo niet afwijzend, tegenover wettische, formalistische religieuze praktijken. Jezus ziet eredienst niet louter als iets verticaals, op God gericht zijn, maar ook horizontaal: eredienst moet mensgericht zijn.

Het is een verenging als we eredienst beperken tot officiële kerkelijke liturgie. Liturgie vraagt ook om diaconie en om verkondiging. Bij liturgie gaat het niet zozeer om het uiterlijke, maar om het innerlijke. Ware liturgie is gemeenschapsvormend. Het gaat om gebed én actie. Om woord én daad. Om God én mens.

Meditatie
Arm van geest. Probeer niets krampachtig vast te houden. Laat alles los in je uitademing. De inademing komt vanzelf. Dat is een geschenk. In de uitademing kun je je dankbaarheid laten stromen of je geeft in je uitademing door wat je gekregen hebt. Arm van geest: niets is je eigendom, ook je adem niet. Geef alles weer terug. Franciscus’ leven was één en al teruggave. Ook wij mogen teruggeven met het geschenk van onszelf.

Zegen van Franciscus voor Broeder Leo

De Heer zegene en behoede u.
Hij tone u zijn aanschijn en ontferme zich over u.
Hij kere zijn gelaat naar u toe en geve u vrede
(Numeri 6,24-26)
Moge de Heer jou zegenen, broeder Leo

Moge Gods zegen ook rusten op ons en op ieder die, op welke wijze dan ook, deelgenomen heeft aan deze retraite.

Guus Wijnhoven en Ricky Rieter